Σάββατο 25 Φεβρουαρίου 2012
Οι ταινίες της εβδομάδας: Επιστρέφοντας στην 11η Σεπτεμβρίου 2001
Οι ταινίες της εβδομάδας: Επιστρέφοντας στην 11η Σεπτεμβρίου 2001: Οι ταινίες της εβδομάδας: Επιστρέφοντας στην 11η Σεπτεμβρίου 2001
Παρασκευή 24 Φεβρουαρίου 2012
Απόκριες στις γωνιές της Ελλάδας
Κέφι, χορός, μασκαράδες, άφθονο φαγητό και τραγούδι είναι τα πρώτα πράγματα που μας έρχονται στο μυαλό όταν ακούμε τη λέξη «Απόκριες». Σίγουρα όλα τα παραπάνω αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία για να συνθέσουμε στο μυαλό μας την εικόνα των Αποκριών που αποτελούν ευκαιρία για ξεγνοιασιά και εκτόνωση.
Η μεγάλη γιορτή που παρεμβάλλεται ανάμεσα σε Χριστούγεννα και Πάσχα, γιορτάζεται σε πολλές χώρες του κόσμου (αν και όχι παντού την ίδια χρονική περίοδο.) Συγκεκριμένα ορθόδοξοι και καθολικοί γιορτάζουν κάθε χρόνο ενώ για τους προτεστάντες δεν υπάρχει αντίστοιχη γιορτή. Περίφημα είναι τα καρναβάλια σε Γερμανία (Κολωνία και πόλεις του Ρήνου), Βραζιλία και συγκεκριμένα στο Ρίο ντε Τζανέιρο, Ιταλία (με το περίφημο καρναβάλι της Βενετίας) αλλά και Γαλλία (σε πόλεις όπως η Νίκαια).
Το καρναβάλι προκύπτει από τη λατινική λέξη carne= κρέας και vale= περνάει. Στη χώρα μας έχουμε σπουδαία καρναβάλια και συνοδευτικά έθιμα. Το μεγαλύτερο καρναβάλι στην Ελλάδα γίνεται στην Πάτρα και έχει τις ρίζες του στο 19ο αιώνα. Εξίσου όμορφα αλλά διαφορετικά είναι τα καρναβάλια σε Ξάνθη, Ρέθυμνο, Κοζάνη, Νάουσα και Μοσχάτο. Στην Κοζάνη τα βλέμματα κλέβει το άναμμα του φανού ενώ στη Νάουσα τη μεγάλη φασαρία κάνουν οι «Μπούλες» που μας διασώθηκε πιθανότατα από την αρχαιότητα. Είναι δύσκολο να χρονολογηθεί ωστόσο πολλοί μελετητές υποστηρίζουν πως πρόκειται για αναπαράσταση τελετής μύησης όπως η τελετή ενηλικίωσης.
Το Ξανθιώτικο καρναβάλι συνδυάζει λαογραφικά στοιχεία από όλα τα Βαλκάνια και προσεγγίζει κόσμο από την Ελλάδα αλλά και από γειτονικές χώρες. Την παράδοση αντανακλούν και οι γιορτές στη Θήβα με την αναβίωση του «βλάχικου γάμου». Ο «βλάχικος γάμος» αρχίζει από την Τσικνοπέμπτη και αποτελείται από το προξενιό, το γάμο δυο νέων και τελειώνει με την πορεία των προικιών της νύφης και το γλέντι των συμπεθέρων. Όλες αυτές οι διαδικασίες είναι γεμάτες από σατυρική αθυροστομία, κέφι και χορό. Ανάλογο κλίμα επικρατεί και στον Τύρναβο με σκωπτικές κινήσεις και σύμβολα που θυμίζουν αριστοφανική κωμωδία. Τα φαλλικά σύμβολα έχουν κατά καιρούς διχάσει μια συντηρητική μερίδα κόσμου αλλά συνεχίζει ακάθεκτο με μεγάλη επιτυχία.
Ονομαστές είναι οι εκδηλώσεις σε Ζάκυνθο, Σκύρο , Κεφαλονιά και Ιωάννινα. Στη Ζάκυνθο, το καρναβάλι κρατά από την εποχή της Βενετσιάνικης κυριαρχίας. Το ίδιο ισχύει και στην Κεφαλονιά. Οι επιρροές των λαών που πέρασαν από τα νησιά έχουν αφήσει το στίγμα τους στις γιορτές αυτές. Παράλληλα, εντοπίζονται στοιχεία διονυσιακά με κοινή κατάληξη και στα δύο καρναβάλια το κάψιμο του καρνάβαλου.
Ανάμεσα στα πολλά και διάφορα αποκριάτικα έθιμα της Σκύρου ξεχωρίζει η τριάδα μεταμφιεσμένων που αποτελείται από τον «γέρο», την «κορέλα» και τον «φράγκο». Ο γέρος είναι μαύρος τσοπάνης με κουδούνια και δίπλα του χορεύει η «κορέλα», άντρας ντυμένος με γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά. Κουδούνια έχει και ο Φράγκος που κατά τα άλλα όμως είναι ντυμένος με ευρωπαϊκή φορεσιά.
Τέλος, δε θα μπορούσαν να μην αναφερθούν οι «Τζαμάλες», οι μεγάλες φωτιές που ανάβουν σε γειτονιές στα Γιάννενα και τα περίφημα αλευρομουτζουρώμτα του Γαλαξιδίου που προσελκύουν μεγάλο αριθμό επισκεπτών.
Οι Απόκριες είναι σίγουρα γιορτές με σατιρικό χαρακτήρα και έντονη διάθεση εκτόνωσης. Με αφετηρία τα ρωμαϊκά Σατουρνάλια και τις αρχαιότερες διονυσιακές γιορτές, δε σταμάτησαν ποτέ να γιορτάζονται και να γοητεύουν τον κόσμο, ακόμη και μετά την έλευση του Χριστιανισμού.
Φέτος, η σάτιρα και η ανάγκη για διασκέδαση είναι πιο επιτακτική από ποτέ. «Διασκεδάζω» ,εξάλλου, σημαίνει «διασκορπίζω», διώχνω μακριά τα άσχημα και τα δυσάρεστα. Καλή διασκέδαση σε όλους! Μακάρι οι φετινές Απόκριες να είναι μια μικρή ανάπαυλα από στενάχωρες ειδήσεις! Καλές γιορτές!
(δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Μαχητής)
Η μεγάλη γιορτή που παρεμβάλλεται ανάμεσα σε Χριστούγεννα και Πάσχα, γιορτάζεται σε πολλές χώρες του κόσμου (αν και όχι παντού την ίδια χρονική περίοδο.) Συγκεκριμένα ορθόδοξοι και καθολικοί γιορτάζουν κάθε χρόνο ενώ για τους προτεστάντες δεν υπάρχει αντίστοιχη γιορτή. Περίφημα είναι τα καρναβάλια σε Γερμανία (Κολωνία και πόλεις του Ρήνου), Βραζιλία και συγκεκριμένα στο Ρίο ντε Τζανέιρο, Ιταλία (με το περίφημο καρναβάλι της Βενετίας) αλλά και Γαλλία (σε πόλεις όπως η Νίκαια).
Το καρναβάλι προκύπτει από τη λατινική λέξη carne= κρέας και vale= περνάει. Στη χώρα μας έχουμε σπουδαία καρναβάλια και συνοδευτικά έθιμα. Το μεγαλύτερο καρναβάλι στην Ελλάδα γίνεται στην Πάτρα και έχει τις ρίζες του στο 19ο αιώνα. Εξίσου όμορφα αλλά διαφορετικά είναι τα καρναβάλια σε Ξάνθη, Ρέθυμνο, Κοζάνη, Νάουσα και Μοσχάτο. Στην Κοζάνη τα βλέμματα κλέβει το άναμμα του φανού ενώ στη Νάουσα τη μεγάλη φασαρία κάνουν οι «Μπούλες» που μας διασώθηκε πιθανότατα από την αρχαιότητα. Είναι δύσκολο να χρονολογηθεί ωστόσο πολλοί μελετητές υποστηρίζουν πως πρόκειται για αναπαράσταση τελετής μύησης όπως η τελετή ενηλικίωσης.
Το Ξανθιώτικο καρναβάλι συνδυάζει λαογραφικά στοιχεία από όλα τα Βαλκάνια και προσεγγίζει κόσμο από την Ελλάδα αλλά και από γειτονικές χώρες. Την παράδοση αντανακλούν και οι γιορτές στη Θήβα με την αναβίωση του «βλάχικου γάμου». Ο «βλάχικος γάμος» αρχίζει από την Τσικνοπέμπτη και αποτελείται από το προξενιό, το γάμο δυο νέων και τελειώνει με την πορεία των προικιών της νύφης και το γλέντι των συμπεθέρων. Όλες αυτές οι διαδικασίες είναι γεμάτες από σατυρική αθυροστομία, κέφι και χορό. Ανάλογο κλίμα επικρατεί και στον Τύρναβο με σκωπτικές κινήσεις και σύμβολα που θυμίζουν αριστοφανική κωμωδία. Τα φαλλικά σύμβολα έχουν κατά καιρούς διχάσει μια συντηρητική μερίδα κόσμου αλλά συνεχίζει ακάθεκτο με μεγάλη επιτυχία.
Ονομαστές είναι οι εκδηλώσεις σε Ζάκυνθο, Σκύρο , Κεφαλονιά και Ιωάννινα. Στη Ζάκυνθο, το καρναβάλι κρατά από την εποχή της Βενετσιάνικης κυριαρχίας. Το ίδιο ισχύει και στην Κεφαλονιά. Οι επιρροές των λαών που πέρασαν από τα νησιά έχουν αφήσει το στίγμα τους στις γιορτές αυτές. Παράλληλα, εντοπίζονται στοιχεία διονυσιακά με κοινή κατάληξη και στα δύο καρναβάλια το κάψιμο του καρνάβαλου.
Ανάμεσα στα πολλά και διάφορα αποκριάτικα έθιμα της Σκύρου ξεχωρίζει η τριάδα μεταμφιεσμένων που αποτελείται από τον «γέρο», την «κορέλα» και τον «φράγκο». Ο γέρος είναι μαύρος τσοπάνης με κουδούνια και δίπλα του χορεύει η «κορέλα», άντρας ντυμένος με γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά. Κουδούνια έχει και ο Φράγκος που κατά τα άλλα όμως είναι ντυμένος με ευρωπαϊκή φορεσιά.
Τέλος, δε θα μπορούσαν να μην αναφερθούν οι «Τζαμάλες», οι μεγάλες φωτιές που ανάβουν σε γειτονιές στα Γιάννενα και τα περίφημα αλευρομουτζουρώμτα του Γαλαξιδίου που προσελκύουν μεγάλο αριθμό επισκεπτών.
Οι Απόκριες είναι σίγουρα γιορτές με σατιρικό χαρακτήρα και έντονη διάθεση εκτόνωσης. Με αφετηρία τα ρωμαϊκά Σατουρνάλια και τις αρχαιότερες διονυσιακές γιορτές, δε σταμάτησαν ποτέ να γιορτάζονται και να γοητεύουν τον κόσμο, ακόμη και μετά την έλευση του Χριστιανισμού.
Φέτος, η σάτιρα και η ανάγκη για διασκέδαση είναι πιο επιτακτική από ποτέ. «Διασκεδάζω» ,εξάλλου, σημαίνει «διασκορπίζω», διώχνω μακριά τα άσχημα και τα δυσάρεστα. Καλή διασκέδαση σε όλους! Μακάρι οι φετινές Απόκριες να είναι μια μικρή ανάπαυλα από στενάχωρες ειδήσεις! Καλές γιορτές!
(δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Μαχητής)
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)