Εμπόριο χωρίς μεσάζοντες

Η κρίση που μαστίζει τη χώρα και συνεχώς αλλάζει την κοινωνία όπως την ξέραμε, φέρνει νέα δεδομένα στον τομέα του εμπορίου. Οι συζητήσεις των τελευταίων ημερών αφορούν το εμπόριο χωρίς μεσάζοντες που ξεκίνησε με το λεγόμενο «Κίνημα της πατάτας» και πρόκειται να εξαπλωθεί σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Το εμπόριο χωρίς μεσάζοντες ή αλλιώς «αλληλέγγυο εμπόριο», όπως το ονομάζουν κάποιοι, προβλέπει την απευθείας διάθεση των προϊόντων από τους παραγωγούς στους καταναλωτές με σκοπό την πώληση του προϊόντος στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Στη συγκεκριμένη μορφή του εμπορίου, δεν παρεμβάλλονται άλλες κερδοσκοπικές εταιρίες (που συνήθως παρεμβάλλονται από τον παραγωγό μέχρι τον καταναλωτή) και γι’ αυτό η τιμή βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα .
Το «Κίνημα της πατάτας» ξεκίνησε από την Κατερίνη και συγκεκριμένα από την «Εθελοντική Ομάδα Δράσης» του νομού Πιερίας. Το εγχείρημα είχε ως αφετηρία το διαδίκτυο και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Οι πατάτες μοιράστηκαν γρήγορα στους έκπληκτους κατοίκους και η συνέχεια ήρθε με διανομή άλλων 70 τόνων πατάτας από το Νευροκόπι.
Μετά την Κατερίνη κι άλλα κινήματα σε Βόλο, Λάρισα, Ημαθία και Κρήτη οργανώθηκαν για να μιμηθούν το παράδειγμα της Κατερίνης. Στο νόημα μπήκε και η Αττική και συγκεκριμένα ο δήμος Παλλήνης. Ο δήμαρχος Παλλήνης δήλωσε στη ΝΕΤ πως ήρθε η ώρα να απλωθεί ένα δίχτυ προστασίας του εισοδήματος που συνεχώς συρρικνώνεται. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η αντιδήμαρχος που δήλωσε ότι ο στόχος της πρωτοβουλίας είναι να ταρακουνηθούν οι μεσάζοντες.
Οι εν λόγω κινήσεις αποτελούν μια πνοή ανακούφισης για τον Έλληνα καταναλωτή που αγκομαχά καθημερινά από το βάρος των τιμών που συνεχώς εκτοξεύονται. Οι πατάτες όμως δε θα είναι το μόνο προϊόν που πρόκειται να διανεμηθεί κατά αυτό τον τρόπο. Σε ηλεκτρονική έρευνα ,όπου οι καταναλωτές ρωτήθηκαν για τα προϊόντα που θα ήθελαν να διανεμηθούν, μίλησαν επίσης για φασόλια, ρύζι, αλεύρι, μακαρόνια, φακές και ρεβίθια. Παράλληλα, οι αντίστοιχες οργανώσεις σε Κρήτη και άλλες περιοχές, μπαίνουν στο δρόμο του εμπορίου χωρίς μεσάζοντες με σταφίδες και ελαιόλαδο.
Πρόκειται για νέο φαινόμενο; Σαφώς και όχι. Το αλληλέγγυο/ εναλλακτικό εμπόριο έχει βρει νωρίτερα και άλλους εκπροσώπους στην Ελλάδα . Τη δεκαετία του 80 είχε ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο ενώ υπάρχουν οργανώσεις που καιρό τώρα υποστηρίζουν αυτή τη μορφή του εμπορίου. Φαεινό παράδειγμα ο «Σπόρος» που δε στοχεύει αποκλειστικά στο κέρδος αλλά την οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ παραγωγού και καταναλωτών. Παράλληλα , ελαχιστοποιεί την εκμετάλλευση και την ανωνυμία που διακρίνει το συμβατικό εμπορικό κύκλωμα.
Ο «Σπόρος» πραγματοποιεί συλλογικό εμπόριο στο Βοτανικό και συνεργάζεται με αντίστοιχες ομάδες στην Ελλάδα όπως: «Εμείς και ο κόσμος» στο Ηράκλειο, Terra verde στα Χανιά και «Σ.ΠΑ.ΜΕ.» στη Θεσσαλονίκη. Στο ίδιο πνεύμα, συναναστρέφεται με κοοπερατίβας του εξωτερικού όπως η γερμανική «Café libertad» , El Ceibo της Βολιβίας (από όπου προμηθεύεται και κακάο προς πώληση) Κίνημα των Χωρίς Γη (MST) της Βραζιλίας και το κίνημα των Adivasi της Ινδίας. Από τις παραπάνω συλλογικότητες προμηθεύεται επίσης μαύρο τσάι, καφέ και μάτε που πωλείται χωρίς μεσάζοντες , στα πλαίσια μιας πολιτικής αλληλεγγύης. Το δίκτυο διευρύνεται συνεχώς αποσκοπώντας να ριζώσει για τα καλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Και όπως είδαμε μέχρι στιγμής, φαίνεται να ριζώνει και στην Ελλάδα.
Πολλοί μιλούν για το τέλος των χονδρεμπόρων και στροφή 180 μοιρών στο σκηνικό της αγοράς. Υπάρχει όμως ακόμη και μια μερίδα δύσπιστων που αναρωτιέται αν πρόκειται για ρεύμα των καιρών ή για μια τομή στον τομέα της οικονομίας που θα εδραιωθεί και στο ελληνικό τοπίο. Ειδικότερα, εκφράζονται αμφιβολίες για την ποιότητα των προϊόντων και τον έλεγχο. «Εφόσον πραγματοποιηθεί κάποια δειγματοληψία, θα υπάρξει και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη. Θα πρέπει αν ξέρουμε σε ποιον θα αποδοθεί ευθύνη σε περίπτωση που συμβεί κάτι», δηλώνουν.
Όπως και να έχει όμως, είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε για κάτι μόνιμο. Ο χρόνος θα δείξει αν έχουμε να κάνουμε με ρομαντικά πυροτεχνήματα που γρήγορα θα σβήσουν ή αλλαγές που θα θεμελιώσουν το νέο και θα υιοθετηθούν μακροπρόθεσμα από την ελληνική κοινωνία. Ευχή όλων να μπορέσουμε να ανακάμψουμε ξανά με αξιοπρέπεια και σεβασμό προς το περιβάλλον και τους εαυτούς μας.
(το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Μαχητής)