ναζισμός , τότε και τώρα

Πλησιάζει σε λίγο η 28^η Οκτωβρίου. Θα γιορτάσουμε ξανά τη μέρα με παρελάσεις, σχολικές γιορτές και ποιήματα. Είναι καλό να γιορτάζεις και να μνημονεύεις το παρελθόν. Γιατί το παρελθόν που μοιάζει μακρινό, μπορεί να γίνει το τώρα πολύ γρηγορότερα απ’ ότι πιστεύουμε.

Η ιστορία είναι ένα περίεργο μπαλάκι που ανάλογα με τη φορά προς την οποία το ρίχνουμε, μπορεί να φέρει τα αντίστοιχα αποτελέσματα. Είχα πριν καιρό γράψει πως σε κάθε ταραγμένη περίοδο, οικονομικής δυσπραγίας και κοινωνικής αναταραχής, οι αδύναμοι πλήρωναν τα λάθη των ισχυρών και εξτρεμιστικές ομάδες έβρισκαν πάτημα να κυριαρχήσουν.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στις μέρες μας. Και θα συνεχίσει πάντα να συμβαίνει καθώς η  δημοκρατία έχει αυτό το χαρακτηριστικό ως πολίτευμα: δίνει ελευθερία σε όλα τα όργανα και τους θεσμούς, ακόμη και σε εκείνα που επιχειρούν να την καταλύσουν.

Τα πράγματα δεν είναι ποτέ απλά και αθώα. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη και φυσικά στη χώρα μας. Χαρακτηριστικά κοινά : βία, ρατσισμός (αντισημιτισμός τότε, τώρα ρατσισμός σε καθετί διαφορετικό όπως οι ομοφυλόφιλοι ή οι μετανάστες), φυλετική καθαρότητα, δίκαιο της γης και του αίματος ( jus solis, jus sanguinis).

Φυσικά και κανείς δε συστήνεται ως εγκληματίας. Η αξία του εκάστοτε πολιτικού ηγέτη/ κινήματος είναι να καμουφλάρει τις δραστηριότητές του με τη μορφή λαϊκής σωτηρίας. Λαϊκή σωτηρία λοιπόν είναι συχνά οι δημόσιοι τραμπουκισμοί, η ανεξέλεγκτη παραφιλολογία και οι διώξεις όσων δε συμφωνούν με τα λεγόμενα των υποφαινομένων.

Και το πιο ανησυχητικό: πολλοί είναι αυτοί που επιδοκιμάζουν τις τακτικές αυτές και το απέδειξαν περίτρανα την ώρα της κάλπης. Ο λαός δεν είναι σοφός, όπως λένε πολλοί. Συχνά ο λαός άγεται και φέρεται ανάλογα με τις διαθέσεις του και κάποιοι ξέρουν να χειρίζονται πολύ καλά τις μάζες, πυροδοτώντας ταραχές που κατευθύνονται σκόπιμα.

Είναι εύκολο να αποδείξω ότι ο ελληνικός εκπρόσωπος των παραπάνω συμπεριφορών, λειτουργεί με αυτό τον τρόπο. Δεν ξέρω όμως αν μπορώ να πείσω τόσο εύκολα για τη χρησιμότητά τους στο πολιτικό σκηνικό. Οι ίδιοι έχουν υιοθετήσει το ρόλο του Ρομπέν των δασών εντός και εκτός Βουλής και πολλοί τους επιδοκιμάζουν. Αρκετές φορές μάλιστα εκτοξεύουν αλήθειες ενάντια στους άλλους πολιτικούς. Αλήθειες που κανείς δε μπορεί να αντικρούσει και κερδίζουν έτσι το λαϊκό αίσθημα.

Ας φτάσουμε όμως στην ουσία της υπόθεσης! Ποια είναι τα μακροπρόθεσμα πολιτικά τους σχέδια; Έχουν πει κάτι αξιόλογο για την οικονομική ανάπτυξη ή τα άλλα μείζονα ζητήματα που μας απασχολούν; Μήπως απλά η δράση τους είναι μια συνεχή αναμόχλευση των ίδιων θεμάτων χωρίς όμως προοπτική ;

Πάρτε για παράδειγμα τις συνεντεύξεις τους.  Απαντούν με τις εξής τακτικές: υπεργενίκευση και αντιστροφή του επιχειρήματος. Δε θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι σπάνια απαντούν ουσιαστικά σε ό,τι ερωτώνται. Κερδίζουν τις εντυπώσεις (ιδίως στη σκέψη όσων παρακολουθούν επιφανειακά τις καταστάσεις) αλλά στην ουσία αφήνουν ένα κενό. Κάθε συζήτηση μαζί τους απλά τονώνει τα οξύθυμα πνεύματα χωρίς να οδηγεί πουθενά.

Η δημοκρατία βουλιάζει καιρό τώρα. Τα πάντα είναι ένας πόλεμος κατά της λογικής μα η λογική στο τέλος θα θριαμβεύσει της άκρατης πατριδοκαπηλίας  και του καιροσκοπισμού. Ας βαπτιστούμε «άνθρωποι» πρώτα και μετά «πατριώτες». Και ας μην είμαστε αφελείς, κανείς δε νοιάζεται για το καλό μας περισσότερο από εμάς τους ίδιους. Και όποιος  επιδιώκει το χάος, δεν κοιτάζει σίγουρα το καλό μας. Εξάλλου, αν σκεφτούμε λίγο πονηρά, οι νεοναζί είναι χρήσιμοι για πολλούς που αποδεικνύονται καθημερινά  λίγοι για τα καθήκοντά τους.

Δυστυχώς η ανεπάρκεια της πολιτικής ηγεσίας μας έφτασε ως εδώ και συνεχίζει να μας παρασύρει στο γκρεμό. Συνέβαλε βέβαια και η χείριστη παιδεία τόσων χρόνων , τα αποτελέσματα της οποίας είναι πλέον εμφανή. Ακόμα όμως και αν φτάσαμε στην άκρη, μπορούμε ακόμη να κρατηθούμε για να μην πέσουμε.

Η 28^η Οκτωβρίου, ας μας δώσει μια φορά τροφή για σκέψη. Ούτε τύμπανα ούτε εμβατήρια. Μονάχα περισυλλογή. Ας αναλογιστούμε λίγο τι οδήγησε κάποτε στην εξάπλωση του χιτλερισμού και αργότερα στην κυριαρχία της Χούντας. Κρίσεις δεν υπήρχαν και τότε; Οι εποχές μοιάζουν εκπληκτικά και αυτό δε μπορεί να μας αφήνει ασυγκίνητους.

Ο φασισμός (Μπέρτολτ  Μπρεχτ)

Ο φασισμός δεν έρχεται απ’ το μέλλον
Καινούργιο τάχα κάτι να μας φέρει
Τι κρύβει μες’ τα δόντια του το ξέρω
Καθώς μου δίνει γελαστός το χέρι.

Οι ρίζες του το σύστημα αγκαλιάζουν
Και χάνονται βαθιά στα περασμένα
Οι μάσκες του με τον καιρό αλλάζουν
Μα όχι και το μίσος του για μένα.

Το φασισμός βαθιά κατάλαβέ τον
Δεν θα πεθάνει μόνος, τσάκισέ τον!

Ο φασισμός δεν έρχεται από μέρος
Που λούζεται στον ήλιο και στ’ αγέρι!
Το κουρασμένο βήμα του το ξέρω
Και την περίσσεια νιότη μας την ξέρει.

Μα πάλι θε ν’ απλώσει σαν χολέρα
Πατώντας πάνω στην ανεμελιά σου
και δίπλα σου φτάσει κάποια μέρα
αν χάσεις τα ταξικά γυαλιά σου.

ουράνια μηχανική

της Μάρως Δούκα
Βιβλίο με ίντριγκα, πλοκή που σε καθηλώνει και νοήματα που εντυπώνονται με σαφήνεια χωρίς διδακτισμούς και μελοδράματα.
Η κεντρική ιστορία που αποτελείται από πολλές μικρότερες εγκιβωτισμένες, μοιάζει απλή. Ο Ιάκωβος καταλήγει στην Κασσαβέτεια φυλακή έπειτα από τη σύλληψή του για ληστείες τραπεζών. Εκεί δουλεύει και ο Ριχάρδος ως δάσκαλος που προσπαθεί να συμβάλλει στη διάπλαση των ανήλικων κρατουμένων. Σύντομα (στις αρχές του βιβλίου) θα παντρευτεί τη Μάρη, δικηγόρο στο Βόλο και πρώην έρωτα του Ιάκωβου. Οι μοίρες των τριών διασταυρώνονται και κατευθύνονται από τα παιχνίδια της τύχης. Οι οικογένειές τους θα βρεθούν αντιμέτωπες με αμαρτίες και φαντάσματα του παρελθόντος που δεν τους αφήνουν να ησυχάσουν μέχρι να φέρουν στο φως τα καλά  κρυμμένα μυστικά τους.
Υφολογικά , η Δούκα συγκλονίζει με την καθημερινή σχεδόν σκληρή γλώσσα που χρησιμοποιεί. Ρεαλισμός που δε χαρίζεται και μας μεταφέρει στο κλίμα της φυλακής.

Μια γροθιά στο στομάχι και μια σκληρή κριτική στα θύματα και τους θύτες του κοινωνικού οικοδομήματος. Αν μη τι άλλο, η συγγραφέας μας καλεί να προβληματιστούμε και να διαλέξουμε στρατόπεδο.

http://www.tovima.gr/world/article/?aid=479487